Τα άγρια φαγώσιμα χόρτα της Ελλάδας

Στην Ελληνική ύπαιθρο υπάρχουν πολλά άγρια φαγώσιμα χόρτα. Πολλοί δεν τα γνωρίζουν εκτός από ένα δυο είδη, που ίσως έχουμε ψωνίσει για να φτιάξουν χόρτα ή πίτες. Τα άγρια χόρτα που φυτρώνουν στους αγρούς είναι ιδιαίτερα πλούσια σε βιταμίνη C, φλαβονοειδή, πολυφαινόλες, ω-3 λιπαρά οξέα και σε α-λινολενικό οξύ, συστατικά που συνεισφέρουν σημαντικά στην αντιοξειδωτική ικανότητα του οργανισμού. Θα προσπαθήσω να παρουσιάσω μερικά για την πιο εύκολη αναγνώριση,  αξιοποίηση και χρήση τους στη διατροφή μας.

Αγκινάρα άγρια-Cynara cardunculus
Άλλες ονομασίες: Αγριαγκινάρα, αγκιναράκια, χαρακάκια 

Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Πολυετές φυτό που φτάνει πάνω από 1 μέτρο ύψος. Βρίσκεται αυτοφυές σε όλες τις θερμές περιοχές της Ελλάδας, σε ακαλλιέργητα μέρη.

Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί, τα φύλλα και οι ανθοκεφαλές, την άνοιξη πριν ανθίσουν. Μαγειρεύονται βραστές με άλλα λαχανικά (αλλά πολίτα), αλλά και με κρέας.
Οι μικρές ανθοκεφαλές μαγειρεύονται με αυγά ομελέτα και μπορούν να γίνουν και τουρσί.

Αγριοζοχός-Urospermum picroides
Άλλες ονομασίες: Πικρίθρα, Κουφολάχανο

Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20-50 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Το σχήμα τους και οι διαστάσεις των φύλων του δεν είναι σχεδόν ποτέ το ίδιο. Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα οδοντωτά και μακριά με παχύ κόκκινο μίσχο και κεντρικό νεύρο. Μαζεύεται από το Φθινόπωρο μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση των φύλλων είναι λίγο πικρή, τρώγονται ωμά σε σαλάτες, μαγειρεύονται μόνα τους βραστά με μπόλικο λεμόνι ή σε συνδυασμό με αρνί ή κατσίκι. Τέλος χρησιμοποιούνται και σε χορτόπιτες.

Αγριοκαρδαμούδα-Capsella bursa-pastoris
Άλλες ονομασίες: Αγριοκάρδαμο, τζουρκάς, ραγιάς
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσιο ή διετές φυτό (κοινό ζιζάνιο), που φτάνει περίπου μέχρι τα 40 εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους, σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα τους τρώγονται βραστά με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται σε σαλάτες μαζί με τα άνθη τους, για πιπεράτη γεύση.

Αντράκλα-Portulaca Oleracia
Άλλες ονομασίες: Γλιστρίδα, σκλιμίτσα, τρέβα, χοιροβότανο
Οικογένεια: Portulacaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα για αυτό θεωρείτε και ζιζάνιο. Τα φύλλα της είναι σκουρωπά πράσινα, σαρκώδεις και παχιά. Λέγεται ότι αν μασήσεις μερικά φρέσκα φύλλα και τα βάλεις κάτω από τη γλώσσα σου ξεδιψάς. Έχει πολύ βιταμίνη C και σίδηρο και μια διατροφική έρευνα στην Κρήτη έδειξε ότι η κατανάλωσή της, όπως και η τσουκνίδα βοηθάει την καρδιά (είναι το φυτό με τα περισσότερα ω3 λιπαρά).
Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από την αρχή του καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Τρώγεται ωμή σαλάτα με λαδόξιδο και κρεμμύδια ή προσθέτετ ε στη ντοματοσαλάτα. Γενικά μπορεί να αντικαταστήσει τα μαρούλια σαν πράσινο λαχανικό. Μαγειρεύεται γιαχνί κατσαρόλας.

Ασφόδελος-Αsphodelus aestivus

Άλλες ονομασίες: Σπερδούκλι, ασπέρδουκλας, ασφεντυλιά, ασκέλα

Οικογένεια: Λειλιϊδών-Liliaceae

Ο ασφόδελος είναι πολυετές βολβώδες φυτό που φτάνει συνήθως ένα μέτρο ύψος (μέχρι 1,5). Τα φύλλα του ξεκινούν όλα από τη βάση του φυτού σχηματίζοντας σχήμα V, έχουν γκριζοπράσινο χρώμα και στην κορυφή τους είναι μυτερά.

Τα άνθη έχουν χρώμα λευκό με καστανοκόκκινες ραβδώσεις στο κέντρο και σχηματίζονται πολλά μαζί στην κορυφή του κεντρικού στελέχους του φυτού. Οι καρποί είναι στρογγυλές κάψουλες. Ανθίζει από Φεβρουάριο μέχρι Ιούνιο.

Οι ρίζες του μοιάζουν σαν δάχτυλο ή καρότο, έχουν χρώμα καφέ και είναι χυμώδεις. Τα φυτά σχηματίζονται από συστάδες λογχωτών φύλλων που μοιάζουν κάπως με τα φύλλα του κρεμμυδιού και φτάνουν μήκος συνήθως τα 50 εκατοστά.

Ο κοινός ασφόδελος συναντάται σε λιβάδια, βοσκότοπους, βραχώδη εδάφη, πεδιάδες, παρυφές των δρόμων, κήπους.

Στην Ελλάδα συναντάμε πέντε είδη. Σύμφωνα με το Θεόφραστο οι κόνδυλοι, οι βλαστοί και τα σπέρματα τρώγονται, ο δε Διοσκουρίδης τις αναφέρει τις ρίζες σαν θεραπευτικές.

Οι ρίζες του φυτού ξεραίνονται και βράζονται σε νερό, παράγοντας μια κολλώδη ουσία που σε μερικές χώρες ανακατεύεται με δημητριακά ή πατάτες για να φτιαχτεί ασφοδελόψωμο.

Στην Ελλάδα, το 1917 κατά τον αποκλεισμό και έπειτα κατά τη γερμανική κατοχή, πολλές οικογένειες κατάφεραν να επιβιώσουν χρησιμοποιώντας για τροφή τα ριζώματα του ασφόδελου.

Κατά καιρούς είχε χρησιμοποιηθεί ως συγκολλητική ουσία, για την παρασκευή αλκοόλ αλλά και ως αλοιφή κατάλληλη για κάθε πληγή.

Ένα είδος κόλας παράγεται από τους βολβούς του ασφοδέλου, οι οποίοι πρώτα ξεραίνονται και μετά αλέθονται. Οι τσαγκάρηδες τους κοπάνιζαν μέσα σε γουδί και έφτιαχναν μία πολύ ισχυρή κόλα, το τσιρίχιν,, ιδανική για τα δέρματα.

Πρόκειται για ένα σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό, γιατί ανθίζει από νωρίς και δίνει τροφή στις μέλισσες.

Μαγειρική πρόταση: Σφουγγάτο με ασφόδελους 

Βλίτο–Amaranthus sp.
Άλλες ονομασίες: Βλίστρος, γλίστρος, γλίντρος, βλιταράκι 
Οικογένεια: Amaranthacae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Αποτελεί μεγάλο ζιζάνιο στις καλλιέργειες γιατί πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα και γρήγορα. Ο σπόρος του μπορεί να φυτρώσει και μετά από δέκα χρόνια. Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές τους από αρχή καλοκαιριού μέχρι το φθινόπωρο. Πρέπει να το κλαδεύουμε συχνά για να πετάει από τα πλάγια πριν προλάβει να κάνει σπόρους. Τρώγονται βραστά με ξύδι ή λεμόνι και σε συνδυασμό με σκόρδο ή τσιγαριστά με διάφορα άλλα λαχανικά όπως οι κολοκυθοκορφάδες. Φτιάχνεται μέχρι και γιαχνί με πατάτες και χρησιμοποιείτε και για πίτες μαζί με άλλα χόρτα.

Βολβοί-Mouscari comosum
Άλλες ονομασίες: Κουρκουτσέλια, κρεμμυδούλες, σκυλοκρέμμυδα, ασκορδούλακας, σκορδούλακας, βροβιός 
Οικογένεια: Liliaceae

Πολυετή φυτά που φτάνουν τα 20 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σε χέρσα αλλά και καλλιεργημένα μέρη. Ανθίζουν από Φεβρουαρίου έως Απρίλιο ανάλογα τις περιοχές. Τα βλαστάρια με τα άνθη τους τρώγονται τσιγαριστά σε ομελέτες. Οι βολβοί βράζονται για να ξεπικρίσουν και σερβίρονται με λάδι και ξύδι ή γίνονται καταπληκτικό τουρσί για μεζέ!

  Μαγειρική πρόταση: Κουρκουτσέλια μαγειρεμένα


Σίλυβο το μαριανό-Silybum marianum/Cardus marianus
Άλλες ονομασίες: Γαϊδουράγκαθο, κουφάγκαθο, κάρδος, σίλυβο.
Οικογένεια: Σύνθετα (Compositae).
Συγγενή είδη: Cnicus benedictus-αγιάγκαθο

Διετές ακανθώδες φυτό που φθάνει σε ύψος το 1,5 μέτρο. Τα φύλλα του είναι πράσινα με χαρακτηριστικά άσπρα σημάδια σαν φλέβες και τα λουλούδια του έχουν χρώμα βυσσινί.Είναι φυτό ιθαγενές της Μεσογείου και φυτρώνει σε όλη την νότια Ευρώπη. Είναι αυτοφυές, ευδοκιμεί σε χερσότοπους αλλά και σε καλλιεργημένες εκτάσεις. Προτιμά τα ηλιόλουστα μέρη και τα καλά στραγκιζόμενα εδάφη. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από μόνο του με τους σπόρους του και αντέχει μέχρι και τους -15 βαθμούς κελσίου.
H ρίζα και τα φρέσκα νέα φύλλα του τρώγονται ωμά ή μαγειρεμένα αλλά πρέπει πρώτα να αφαιρεθούν οι αιχμηρές άκρες τους, το οποίο είναι αρκετά χρονοβόρο. Τα φύλλα είναι αρκετά παχιά και έχουν ήπια γεύση όταν είναι νέα, αλλά γίνονται πιο πικρά το καλοκαίρι με τη ζέστη. Μαγειρεμένα έχουν γεύση σπανακιού.
Τα κεφάλια του μπορούν να φαγωθούν όπως οι αγκινάρες πριν ανθίσουν, αλλά είναι πολύ πιο μικρά. Οι ξεφλουδισμένοι μίσχοι του τρώγονται ωμοί ή μαγειρεμένοι, είναι εύγευστοι και θρεπτικοί και μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως το σπαράγγι ή το ρεβέντι ή να προστεθούν σε σαλάτες. Τρώγονται καλύτερα την άνοιξη όταν είναι νέοι πριν σκληρύνουν. Οι ψημένοι σπόροι του είναι υποκατάστατο του καφέ.

Διαβάστε και για τις θεραπευτικές του ιδιότητες

Ραπανίδα-Raphanus raphanistrum
Άλλες ονομασίες: Άγρια ραπάνια, ραπανίδα, ραπανόβρουβα 
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 60 εκατοστά Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους σαν ζιζάνιο. Τα φύλλα τους είναι πράσινα μακριά.
Τα τρυφερά φρέσκα φύλλα μαζεύονται από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη.
Μαγειρεύονται βραστά για σαλάτα και τρώγονται με ξύδι ή λεμόνι, ή γίνονται τσιγαριστά με μυρωδικά.

Ζοχός-Sonchus oleraceus
Άλλες ονομασίες: Τσόχος, σφογκός 
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40-80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι ανοιχτοπράσινα οδοντωτά και περιέχουν γαλακτώδη χυμό. Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος της άνοιξης. Η γεύση τους είναι λίγο γλυκιά και τρώγονται βραστά με μπόλικο λεμόνι και μπαίνουν και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και μυρωδικά.

Καλέντουλα-Calendula officinalis
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 50 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα πέταλα από τα άνθη της, από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Χρησιμοποιείτε σε δερματικές παθήσεις και σε φαγητά για να δίνει κίτρινο χρώμα και άρωμα.

Καλόγερος-Erodium cicutarium
Άλλες ονομασίες: Περδικονύχι, χτενάκι, βελονιά, πιρουνάκι
Οικογένεια: Geraniaceae 


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύεται τρυφερός τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει.Χρησιμοποιείτε κυρίως σε πίτες αλλά και σε ομελέτες με λαχανικά.

Κάπαρη-Capparis spinosa
Οικογένεια: Capparaceae

Πολυετές φυτό που φυτρώνει σε όλη την Ελλάδα. Ανθίζει το καλοκαίρι και από αυτή μαζεύονται τα μπουμπούκια της πριν ανθίσουν. Ξεπικρίζονται σε νερό και διατηρούνται σε άλμη ή ξύδι αναλόγως πως τα θέλουμε. Χρησιμοποιείτε σε τουρσιά και σαλάτες.

Καρότο άγριο-Daucus carota
Άλλες ονομασίες: Δαυκί, παστινάκα, χαβούζι, σταφυλινάκι
Οικογένεια: Apiaceae

Διετές φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο ύψος. Φυτρώνει παντού και είναι εξαπλωμένο σε όλη την Ελλάδα. Τα φύλλα και τα βλαστάρια του βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα, όπως και του ήμερου (είναι και αντικαρκινικά). Χρησιμοποιούνται ακόμα σε χορτόπιτες για να δώσουν άρωμα(μυρίζουν περίπου σαν τον μαϊντανό). Τρώγεται και η ρίζα του, αλλά είναι πιο σκληρή και μικρή από του ήρεμου καρότου.

Καυκαλήθρα-Tordylium apulum
Άλλες ονομασίες: Μοσχολάχανο, καυκαλίδα, αγριοκουτσουνάδα
Οικογένεια: Apiaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τη χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φασολάδες και σάλτσες.

Λάπαθο-Rumex sp.
Άλλες ονομασίες: Λάπατο, ξυνολάπατο, ξινήθρα, αγριοσέσκλο 
Οικογένεια: Polygonaceae

Ετήσια φυτά που φτάνουν τα 50 εκατοστά. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Έχει γύρω στα 5 είδη πολύ διαδεδομένα στην Ελλάδα.
Τα φύλλα του είναι σκουροπράσινα και έχουν μια ελαφριά ξινή γεύση. Μαζεύεται από τις αρχές του φθινοπώρου μέχρι το τέλος την άνοιξη. Μαγειρεύονται βραστά μόνα τους ή με κρέας και χρησιμοποιούνται για χορτόπιτες.

Μάραθος-Foeniculum vulgare
Άλλες ονομασίες: Μάλαθρο, φινόκιο 
Οικογένεια: Apiaceae

Πολυετές φυτό που φτάνει τα δύο μέτρα. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φρέσκα φύλλα από το χειμώνα έως το τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.

Μολόχα-Malva sp.
Άλλες ονομασίες: Μουλούχα, αμπελόχα 
Οικογένεια: Malvaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 90 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Τα φύλλα τρώγονται βραστά με άλλα χόρτα, ή γίνονται ντολμαδάκια.

Μπόραγκο-Borago officinalis
Άλλες ονομασίες: Αρμπέτα, πουράντζα 
Οικογένεια: Boraginaceae 

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 40 εκατοστά. Τα συναντάμε παντού σε ακαλλιέργητους αλλά και καλλιεργημένους τόπους. Φυτρώνει από μόνο του στην νότια Ευρώπη. Μπορεί να καλλιεργηθεί σε όλους τους τύπους εδάφους ακόμα και σε γλάστρες. Ανθίζει από την άνοιξη έως το καλοκαίρι. Τα άνθη και τα φύλλα του τρώγονται σε σαλάτες και δίνουν μια δροσερή γεύση απαλή σαν του αγγουριού. Είναι φαρμακευτικό αλλά και μελισσοκομικό φυτό.
Προφυλάξεις: Τα φύλλα του αλλά όχι τα άνθη του, περιέχουν μικρές ποσότητες αλκαλοειδών που μπορούν να βλάψουν το συκώτι αν φαγωθούν σε μεγάλες ποσότητες. Όσοι έχουν προβλήματα συκωτιού θα πρέπει να το αποφεύγουν.

Μυρώνι (Κτενόχορτο της Αφροδίτης)-Scandix pectin veneris
Άλλες ονομασίες: Σκαντζίκι, κτενόχορτο της Αφροδίτης, μυριαλίδα 
Οικογένεια: Apiaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 20 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται τα φύλλα από το χειμώνα έως την άνοιξη που ανθίζει. Το χρησιμοποιούμε κυρίως σε πίτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.

Ξινήθρα- Oxalys acetosella/ Oxalys pes‐caprae (ξινήθρα με διπλά άνθη)
Άλλες ονομασίες: Οξαλίδα 
Οικογένεια: Oxalidaceae

Τη ξινήθρα τη συναντάμε παντού, γιατί εξαπλώνεται πολύ εύκολα και μπορεί να γίνει ενοχλητικό ζιζάνιο. Περιέχει καλιούχο οξαλικό άλας και μπορεί να αποβεί δηλητηριώδης αν φαγωθεί σε μεγάλη ποσότητα. Χρησιμοποιείτε σε σούπες, σάλτσες και χορτόπιτες σε μικρές ποσότητες, για να δώσει ξινή γεύση.

 Χρειάζεται μεγάλη προσοχή να μην επεκταθεί στο χωράφι σας γιατί εξαπλώνεται γρήγορα παντού, εξαφανίζοντας τα άλλα φυτά.

Οβριές-Tamus communis
Άλλες ονομασίες: Αβρωνιά, ομβριά, βεργιά 
Οικογένεια: Dioscoreaceae

Πολυετές αναριχώμενη κλιματίδα που φτάνει τα 4 μέτρα. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο.
Τα τρυφερά βλαστάρια βράζονται ελαφρώς και τρώγονται με λάδι και ξύδι για ορεκτικό, αλλά γίνονται και τσιγαριστά με κρεμυδάκι. Το ζουμί τους πίνεται και είναι διουρητικό.
Προσοχή! Δηλητηριώδες φυτό που περιέχει μια ουσία ερεθιστική για την επιδερμίδα. 

Παπαρούνα-Papaver rhoeas
Άλλες ονομασίες: Κουτσουνάδα, κοκκινούδα 
Οικογένεια: Papaveraceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 30-60 εκατοστά. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Τα φύλλα της είναι ανοιχτοπράσινα Μαζεύεται ολόκληρη από το χειμώνα έως την άνοιξη πριν ανθίσει.
Τα φύλλα και οι βλαστοί βράζονται και τρώγονται σκέτα ή με άλλα χόρτα. Τι χρησιμοποιούμε ακόμα σε χορτόπιτες μαζί με άλλα μυρωδικά.

Πετρομάρουλο-Lactuca serriola
Άλλες ονομασίες: Αγριομάρουλο 
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Διετές φυτό που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο. Φυτρώνει παντού σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας. Έχει χοντρό κεντρικό βλαστό με αγκάθια. Οι βλαστοί και τα φύλλα του περιέχουν γαλακτώδη χυμό, ο οποίος είναι ηρεμιστικός και φτιάχνει την διάθεση.
Το ώριμο μεγάλο φυτό είναι ελαφρώς τοξικό. Τα τρυφερά φύλλα του όταν είναι ακόμα μικρό, βράζονται και τρώγονται μόνα τους ή με άλλα χόρτα.

Ραδίκια άγρια-Cichorium intybus
Άλλες ονομασίες: Πικροράδικο, πικραλίδα 
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae

Πολυετή φυτά που φτάνουν ένα μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύονται από το φθινόπωρο με τις πρώτες βροχές έως το τέλος της άνοιξης. Βράζονται και τρώγονται με λαδολέμονο ή μαγειρεμένα με κρέας.

Ρόκα (Αζούματο)-Eruca sativa
Άλλες ονομασίες: Αζούματο 
Οικογένεια: Brassicaceae

Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60-80 εκατοστά। Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα της είναι πράσινα και ο μίσχος της μακρύς και λευκός. Μαζεύονται τα φύλλα και οι τρυφερές κορφές της όλες τις εποχές του χρόνου. Ανθίζει από άνοιξη μέχρι και το καλοκαίρι. Τα άνθη της προσελκύουν τις μέλισσες. Κόβουμε συχνά τα φύλλα της για να εμποδίσουμε την ανθοφορία. Τρώγεται σκέτη σαν ξιδάτη σαλάτα ή με μαρούλι, λάχανο, ντομάτα.

Σέσκουλο-Beta vulgaris
Άλλες ονομασίες: Σέσκλο, γλυκορίζι 
Οικογένεια: Chenopodiaceae


Πολυετές φυτό που φτάνει μέχρι τα 50-60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα τους είναι σκουροπράσινα γυαλιστερά και το νεύρο τους λευκό και χοντρό. Καλλιεργείτε και γι αυτό μαζεύεται, άνοιξη και φθινόπωρο. Η γεύση τους είναι γλυκιά και τα τρυφερά φρέσκα φύλλα τους τρώγονται σαλάτα (σαν μαρούλι) μαζί με κρεμμυδάκι ή πράσο, λάδι και ξύδι.
Μαγειρεύονται κοκκινιστά μαζί με μυρωδικά και λαχανικά, μαζί με ρύζι (γίνονται σαν το σπανακόρυζο), και ντολμαδάκια. Φυσικά χρησιμοποιούνται και σε χορτόπιτες μαζί με άλλα χόρτα και μυρωδικά.

Σινάπι-Sinapis alba 
Άλλες ονομασίες: Αγριοσινάπια, σινιάβρη, βρούβες, γλυκόβρουβες 
Οικογένεια: Brassicaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 80 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Τα φύλλα του είναι πράσινα ανοιχτά.
Μαζεύονται τα φύλλα το φθινόπωρο έως την άνοιξη.
Τα φρέσκα τρυφερά φύλλα τους τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα και χρησιμοποιούνται με άλλα χόρτα σε χορτόπιτες.
Καλλιεργείται και για τους σπόρους του. Αλεσμένοι χρησιμεύουν στην παρασκευή μουστάρδας.

Σκόλυμος-Scolymus hispanicus L.
Άλλες ονομασίες: σκολιάμπρι, σκόλιαντρος, σκόλυμος, ασπράγκαθο
Οικογένεια: Αστεροειδών (Asteraceae)

Διετές ή πολυετές φυτό, που μπορεί να φτάσει το 1 μέτρο ύψος. Έχει βαθιά χοντρή ρίζα και χοντρό κεντρικό βλαστό. Τα φύλλα του είναι οδοντωτά και αγκαθωτά. Ανθίζει το καλοκαίρι και το βρίσκουμε παντού σε όλη την Ελλάδα σε ακαλλιέργητα εδάφη σε χαμηλό υψόμετρο.
Τα νέα τρυφερά φύλλα πριν γίνουν ακανθωτά και οι τρυφεροί βλαστοί του μαζεύονται από το χειμώνα έως την άνοιξη. Το φθινόπωρο μαζεύεται η ρίζα και οι σαρκώδες ράχες των φύλλων του.
Τα νέα φύλλα και οι βλαστοί του τρώγονται βραστά μόνα τους ή με άλλα χόρτα.
Οι ρίζες και οι μίσχοι γίνονται σούπες ή μαγειρεύονται με κρέας. Επίσης μπορούν να βραστούν και να γίνουν τουρσί με ξύδι και λάδι.

Σκόρδο άγριο-Allium sativum
Άλλες ονομασίες: Σέσκλο, γλυκορίζι 
Οικογένεια: Chenopodiaceae

Πολυετές φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Μαζεύετε ολόκληρο από το χειμώνα έως το τέλος της άνοιξης. Το χρησιμοποιούμε σε λαχανόπιτες αλλά και σαν μυρωδικό σε φρέσκιες σαλάτες και σάλτσες.

Σπαράγγια άγρια-Asparagus sp.
Άλλες ονομασίες: Σφαράγια, σπαραγγούδι, φρύγανο, κουτσαγρέλια 
Οικογένεια: Liliaceae

Πολυετές φυτά που φτάνουν το ενάμιση μέτρο. Τα συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους και κυρίως κάτω από ακαλλιέργητες ελιές. Μαζεύονται οι τρυφεροί βλαστοί τους, δηλαδή τα νέα βλαστάρια που βγαίνουν από το Μάρτιο μέχρι τον Απρίλιο.
Τα τρυφερά πρώιμα βλαστάρια τρώγονται και ωμά σαν σαλάτα. Μαγειρεύονται ελαφρώς βρασμένα με λάδι και ξύδι για ορεκτικό και το ζουμί τους πίνεται και είναι διουρητικό. Με τα σπαράγγια γίνονται καταπληκτικές ομελέτες και σάλτσες για μακαρονάδα!

Στρύφνος-Solanum nigrum
Άλλες ονομασίες: Στρύχνος, βρομόχορτο, αγριοντοματιά 
Οικογένεια: Σολανίδη-Solanaceae


Ετήσιο φυτό που φτάνει τα 60 εκατοστά. Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους τόπους. Το φυτό κυρίως στους καρπούς του περιέχει σολανίνη που είναι τοξική, αλλά με το βράσιμο γίνετε ακίνδυνη.Μαζεύονται οι τρυφερές κορφές του όλο το καλοκαίρι. Το χρησιμοποιούμε κυρίως μαζί με βραστά τσιγαριστά λαχανικά, όπως τα βλίτα, τα φασόλια και τα κολοκυθάκια.

Ταράξακον το φαρμακευτικόν-Taraxacum officinalis
Άλλες ονομασίες: Αγριοράδικο, πικραλίδα, αγριομάρουλο
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae


Πολυετές αυτοφυές φυτό που φυτρώνει σε όλο τον κόσμο και φτάνει τα 25 εκατοστά ύψος. Το συναντάμε σε ακαλλιέργητους τόπους και σε χωράφια σαν ζιζάνιο. Πολλαπλασιάζετε εύκολα από τους σπόρους του την άνοιξη. Τα φύλλα του είναι οδοντωτά, ανόμοια μεταξύ τους και μικρότερα από το κοινό ραδίκι cichorium. Τα άνθη του ξεπετάγονται από μικρούς βλαστούς από τη βάση του φυτού είναι μικρά, οδοντωτά και έχουν χρυσαφένιο χρώμα. Τα αγριοράδικα μαζεύονται από τον χειμώνα μέχρι την άνοιξη και τρώγονται ωμά σε σαλάτες ή βραστά, σκέτα ή με κρέας . Ακόμη τα φύλλα του μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε λαχανόπιτες μαζί με άλλα χόρτα.
Τέλος το taraxacum είναι ισχυρό διουρητικό και μειώνει την ποσότητα των υγρών μέσα στο σώμα, αλλά αντίθετα με τα άλλα διουρητικά που προκαλούν απώλεια καλίου, τα φύλλα του περιέχουν μεγάλες ποσότητες καλίου που τις παρέχουν στον οργανισμό. Η ρίζα και τα φύλλα του χρησιμοποιούνται για την πρόληψη αλλά και την καταπολέμηση της πέτρας στη χολή.

Τσουκνίδα-Urtica dioica
Άλλες ονομασίες: Αγκινίδα, κνίθα, τσούχνα
Οικογένεια: Urticaceae

Ετήσιο φυτό που μπορεί να φτάσει πάνω από ένα μέτρο. Τη συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Μαζεύονται τα νέα φρέσκα φύλλα από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη πριν ανθίσει.
Τα φρέσκα φύλλα της τρώγονται βραστά σαλάτα ή τσιγαριστά με άλλα μυρωδικά.
Με τα φύλλα της και άλλα μυρωδικά φτιάχνονται καταπληκτικές τσουκνιδόπιτες!

Χηροβότανο-Helminthotheca echioides (L.) Holub(=Picris echioides)
Άλλες ονομασίες: Μυρμηγκοβότανο, χοιρομουρίδα
Οικογένεια: Αστεροειδών-Asteraceae


Ετήσιο ή διετές φυτό που φτάνει τα 30-60 εκατοστά.
Το συναντάμε σχεδόν παντού σε ακαλλιέργητους και καλλιεργημένους τόπους. Πολλαπλασιάζεται πολύ εύκολα. Τα φύλλα του είναι σκούρα πράσινα και χνουδωτά, καλυμμένα με τρίχες. Τα κατώτερα φύλλα του είναι οδοντωτά και τα ανώτερα επιφυή. Το επάνω μέρος των φύλλων είναι γεμάτα με λευκές φλύκταινες (φουσκίτσες). Οι χήρες λέγεται, του έχουν μεγαλύτερη αδυναμία, από αυτό και το όνομά του.Τα νεαρά φυτά του μαζεύονται από το φθινόπωρο μέχρι την άνοιξη. Τρώγονται βραστά σκέτα με λαδολέμονο ή σε συνδυασμό με άλλα χόρτα.

Από το www.ftiaxno.gr

Επιστροφή στην ύπαιθρο

Διερχόμεθα καιρούς χαλεπούς. Έχω την αίσθηση πως η πείνα θα επιτεθεί απότομα και θα βρει πολύ κόσμο απροετοίμαστο. Εύχομαι φυσικά, μετά από κάποια χρόνια να διαβάζουν αυτές τις αράδες κάποιοι και να χαμογελάνε ειρωνικά, επειδή τίποτα άσχημο δε θα έχει συμβεί.

Το 2008 οι 20 ισχυρότερες οικονομικά δυνάμεις του πλανήτη, πήραν αποφάσεις για εμάς, χωρίς εμάς.   Όμως αυτό που πολλοί αποκαλούν παγκόσμια τάξη πραγμάτων, δείχνει να αλλάζει καθημερινά και τα πράγματα να παίρνουν απότομες στροφές, με στόχο την εξαθλίωση των μεσαίων και των πιο αδύναμων κοινωνικά ομάδων (οι οποίες αποτελούν  και τη συντριπτική πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού) και να ενισχύεται η θέση των ισχυρότερων.

Ακόμα και η διατροφή του λαού κατευθύνεται από παγκόσμια κέντρα. Τροφές μεγαλωμένες με «παρά φύσει» τρόπους καταλήγουν στα πιάτα μας καθημερινά και τα νοσοκομεία γεμίζουν από ασθενείς που νοσούν από την επάρατο, αδυνατώντας να αποδείξουν την πηγή του κακού. Τα marketsδέχονται από τους παραγωγούς μόνο τα ομοιόμορφα καλογυαλισμένα φρούτα, χωρίς τα σημάδια που σε κανονικές συνθήκες θα έπρεπε να έχουν. Οι παραγωγοί  με τη σειρά τους δηλητηριάζουν τις σοδειές τους με πανίσχυρα φάρμακα και μαζί μ΄ αυτές δηλητηριάζουν τους καταναλωτές, αλλά και τη μάνα γη, η οποία για να αποδώσει ίδια σοδειά τον επόμενο χρόνο, θα χρειαστεί περισσότερη ποσότητα φαρμάκων.

Φταίμε. Μη πει κανείς πως δε φταίμε κι εμείς. Είτε αυτοί είναι οι γονείς μας, είτε οι παππούδες μας, είτε εμείς οι ίδιοι. Εγκαταλείψαμε την ύπαιθρο και μαζευτήκαμε στην πόλη αναζητώντας μια καλύτερη και ποιοτικότερη ζωή. Ας βάλουμε τα πράγματα σε μια συλλογιστική βάση κι ας αναρωτηθούμε. Ποιο  είναι το καλύτερο, ποια  είναι η ποιότητα; Τα καυσαέρια της Αθήνας, Θεσσαλονίκης , Πάτρας; Το άγχος της καθημερινότητας για το μεροκάματο του τρόμου; Οι γρήγοροι ρυθμοί;  Τρέχουμε από το πρωί μέχρι το βράδυ για να προλάβουμε κάτι που πραγματικά δε ξέρουμε!  Το πράγμα βέβαια άρχισε να γιγαντώνεται από το 2009 και μετά, αλλά ο κόσμος αντέδρασε μηδενικά ή ελάχιστα. Περιμένουμε κάθε μέρα το επόμενο χαράτσι, την επόμενη απόλυση, την επόμενη βλαπτική μεταβολή σ΄ αυτό που μάθαμε να ονομάζουμε ποιότητα ζωής. Με την απάθεια μας όμως, το μόνο που κάνουμε είναι να ενισχύουμε τις βλέψεις των ολίγων, που μας θέλουν ταπεινούς υπηρέτες των ανεπτυγμένων, παρέχοντας πάμφθηνες υπηρεσίες και αγαθά, μη μπορώντας να απολαύσουμε τη χώρα μας, ίσως την πιο όμορφη χώρα σ΄ αυτό τον πλανήτη, αλλά και την πιο άτυχη συνάμα.

Αντίδραση. Τώρα. Το δυσκολότερο κομμάτι είναι η απόφαση. Ας αφήσουμε την πόλη. Ας στραφούμε στο χωριό. Όσοι από εμάς έχουμε τη δυνατότητα να το κάνουμε. Σίγουρα είμαστε πολλοί. Για όσους δεν έχουν, τα πράγματα θα είναι πιο εύκολα όταν αποκεντρωθεί η πόλη.  Πόσο δύσκολα θα είναι στην αρχή; Σίγουρα θα είναι. Μπορείς όμως να το κάνεις σταδιακά. Βήμα – βήμα. Προετοίμασε τη γη. Φτιάξε υποδομή για νερό. Κλάδεψε τα δέντρα. 

Το στάβλο για τα ζώα, μια αποθήκη για τις σοδειές σου, το σπιτάκι να έχει τα βασικά. Κάνε επαφές με τους γείτονές σου. Ο Θεός κι ο γείτονας λέγανε παλιά. Θα τον βοηθήσεις και θα σε βοηθήσει. Απόκτησε αυτάρκεια. 

Οι γέροι θα είναι οι μεγαλύτεροι σύμβουλοι στα της υπαίθρου. Μπορούν και θέλουν να προσφέρουν με τη γνώση τους. Για τα παιδιά μην ανησυχείτε. Είναι ευπροσάρμοστα, αρκεί να τους δώσετε να καταλάβουν πως αυτό πρέπει να γίνει.

Ακόμα και στην ακραία περίπτωση που δεν θα υπάρχουν χρήματα, ή αυτά δεν θα έχουν καμία δύναμη, τα αγαθά του αγροκτήματός σας, θα αποτελούν εξαιρετικά ανταλλακτικά μέσα για να συμπληρώνουν τις ελλείψεις τους δικού σας σπιτικού.

Κάποια στιγμή που θα έχουν μπει τα πράγματα σε μια σειρά, θα καταλάβετε και τη διαφορά της ποιότητας ζωής. Του καθαρού αέρα, της γνήσιας καθαρής νόστιμης τροφής, αλλά και της ανθρώπινης επαφής που χάθηκε τώρα πια. Παλιά υπήρχαν χίλιοι λόγοι για να σμίγουν στα σπίτια τους οι άνθρωποι για να χαίρονται τις χαρές τους και να συμμερίζονται τη λύπη αυτών που το χρειάζονταν. Σήμερα όχι. Η επιστροφή στην ύπαιθρο θα μας χαρίσει χρόνια ζωής, θα μας βοηθήσει να επιβιώσουμε από τα κακά που μάλλον σύντομα θα ταλαιπωρήσουν πολύ κόσμο, αλλά το σπουδαιότερο είναι πως θα ξαναγίνουμε άνθρωποι.

Δε θέλω να περιμένω μια καλή νεράιδα, που μπορεί να μην εμφανιστεί ποτέ. Θέλω να αντιδράσω μόνος μου. Σήμερα. Τώρα.

Κι αν αποτύχω, θα μπορώ να περηφανεύομαι πως τουλάχιστον  προσπάθησα……..

Από το www.ftiaxno.gr

Έκδοση μελισσοκομικού βιβλιαρίου

Το μελισσοκομικό βιβλιάριο είναι υποχρεωτικό για όλους όσους έχουν  στην κατοχή τους τουλάχιστον δέκα (10) μελισσοσμήνη και έχει ισχύ για δύο χρόνια.  Η έκδοση του μελισσοκομικού βιβλιαρίου γίνεται δωρεάν από  τις Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης των Νομαρχιών.  Ακολουθούν οδηγίες και όλα τα βήματα που χρειάζονται για την έκδοσή του.  Παρέχεται επίσης πίνακας με τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις  της Ελλάδας και τους κωδικούς που έχουν οι μελισσοκόμοι τους (τα xxx στο EL xxx/nnn).  1. Βεβαίωση για κατοχή μελισσοσμηνών, από μελισσοκομικό σύλλογο ή εφόσον  δεν υπάρχει από αγροτικό σύλλογο της περιοχής μόνιμης κατοικίας σας.   Εάν στην περιοχή μόνιμης κατοικίας σας δεν υπάρχει μελισσοκομικός ή αγροτικός σύλλογος,  τότε αυτό θα πρέπει να το δηλώσετε σε αίτηση-υπεύθυνη δήλωση του Ν.1599/86 2. Αίτηση - δήλωση, εις διπλούν. Αυτή θα την προμηθευτείτε από  τα Γραφεία Αγροτικής Ανάπτυξης των κατά τόπους Νομαρχιών.  3. Υπεύθυνη δήλωση του Ν.1599/86 για την ακρίβεια των δηλουμένων   στην αίτηση - δήλωση στοιχείων.  Αν η κατάθεση της αίτησης δεν γίνεται από τον ίδιο τον αιτούντα,  τότε χρειάζεται θεώρηση του γνησίου της υπογραφής.  4. Δύο πρόσφατες φωτογραφίες του μελισσοκόμου τύπου διαβατηρίου.  5. Αποδεικτικά στοιχεία απόκτησης μελισσοσμηνών. Αφού καταθέσετε τα δικαιολογητικά, η υπηρεσία μετά από  έλεγχό τους (ύστερα από λίγες ημέρες), θα σας χορηγήσει τον κωδικό σας αριθμό.  Αυτός είναι μοναδικός και θα χαρακτηρίζει μόνο εσάς και τα σμήνη σας.  Θα είναι του τύπου EL xxx/nnn όπου: EL: σημαίνει Ελλάδα xxx: ο κωδικός της νομαρχιακής αυτοδιοίκησης nnn: ο αύξων αριθμός του μελισσοκόμου στα πλαίσια της συγκεκριμένης   νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Τον αριθμό αυτό θα πρέπει να τον πυροσφραγίσετε σε όλες τις κυψέλες σας  στο κέντρο της μπροστινής πλευράς των εμβρυοθαλάμων (κάτω πατωμάτων) πάνω  από την πόρτα σε απόσταση 4 εκατοστών από αυτή. Την πυροσφραγίδα μπορείτε να την προμηθευτείτε από τον μελισσοκομικό σύλλογο.  6. Θα πρέπει να συνεννοηθείτε με τη Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης   προκειμένου υπάλληλός της να διενεργήσει επιτόπιο έλεγχο στην περιοχή  όπου βρίσκονται οι κυψέλες σας για να διαπιστώσει τη σήμανσή τους.  7. Όταν ολοκληρωθεί και ο επιτόπιος έλεγχος, η Δ/νση Αγροτικής Ανάπτυξης  διαβιβάζει τα δικαιολογητικά στο Νομάρχη για την έκδοση Απόφασης χορήγησης  Μελισσοκομικού Βιβλιαρίου. Αυτό εκδίδεται ύστερα από λίγες ημέρες.  Το μελισσοκομικό βιβλιάριο έχει ισχύ για δύο έτη. Μετά χρειάζεται ανανέωση.   Σε αυτό αναγράφονται τα στοιχεία του μελισσοκόμου, οι μεταβολές στα σμήνη του  και τα αποτελέσματα από ελέγχους που γίνονται από τα όργανα του δημοσίου  (γεωπόνους γεωτεχνικούς).  Τα στοιχεία που αναγράφονται στο μελισσοκομικό βιβλιάριο αποτελούν πλήρη απόδειξη  στις συναλλαγές του κατόχου του με τις δημόσιες υπηρεσίες και οποιοδήποτε  φυσικό ή νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου καθώς  και κατά τη διακίνηση των μελισσοσμηνών.  Ακολουθεί πίνακας με τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις της Ελλάδας  και τους κωδικούς που έχουν οι μελισσοκόμοι τους (το xxx στο EL xxx/nnn). ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑ ΝΟΜΑΡΧ. ΑΥΤΟΔ. ΚΩΔΙΚΟΣ ΟΝΟΜΑ ΝΟΜΑΡΧ. ΑΥΤΟΔ 00901 Αθήνα 00043 Μαγνησία 00902 Ανατολική Αττική 00044 Τρίκαλα 00903 Δυτική Αττική 00051 Γρεβενά 00904 Πειραιάς 00052 Δράμα 00001 Αιτωλοακαρνανία 00053 Ημαθία 00003 Βοιωτία 00054 Θεσσαλονίκη 00004 Εύβοια 00055 Καβάλα 00005 Ευρυτανία 00056 Καστοριά 00006 Φθιώτιδα 00057 Κιλκίς 00007 Φωκίδα 00058 Κοζάνη 00011 Αργολίδα 00059 Πέλλα 00012 Αρκαδία 00061 Πιερία 00013 Αχαΐα 00062 Σέρρες 00014 Ηλεία 00063 Φλώρινα 00015 Κορινθία 00064 Χαλκιδική 00016 Λακωνία 00071 Έβρος 00017 Μεσσηνία 00072 Ξάνθη 00021 Ζάκυνθος 00073 Ροδόπη 00022 Κέρκυρα 00081 Δωδεκάνησα 00023 Κεφαλληνία 00082 Κυκλάδες 00024 Λευκάδα 00083 Λέσβος 00031 Άρτα 00084 Σάμος 00032 Θεσπρωτία 00085 Χίος 00033 Ιωάννινα 00091 Ηράκλειο 00034 Πρέβεζα 00092 Λασίθι 00041 Καρδίτσα 00093 Ρέθυμνο 00042 Λάρισα 00094 Χανιά

Όσα μάθαμε για το μέλι

ΠΩΣ ΝΟΘΕΥΕΤΑΙ                                                                      
Η νοθεία στο μέλι παλιότερα γινόταν με την προσθήκη ζάχαρης ή σιροπιού γλυκόζης. Σήμερα συνήθως γίνεται είτε αναμειγνύοντας μέλι με άλλο κατώτερης ποιότητας είτε «βαπτίζοντας» ελληνικό, μέλι που εισάγεται από το εξωτερικό, συνήθως φθηνότερο και β΄ διαλογής, ώστε να εξασφαλίζουν οι έμποροι μεγαλύτερο κέρδος. Η πρακτική αυτή είναι πιο φθηνή και δύσκολα αντιληπτή από τον καταναλωτή. Επιπλέον, είναι τόσοι οι «μεσάζοντες» που δραστηριοποιούνται στην τυποποίηση και εμπορία του μελιού στην Ελλάδα, που είναι δύσκολο να εντοπίσεις την πηγή της νοθείας και να την ελέγξεις, παρά μόνο αν το προϊόν πωλείται «επώνυμα» στο ράφι.
Ο μόνο τρόπος, λοιπόν, να μάθουμε με σιγουριά αν ένα μέλι είναι όντως ελληνικό ή ανόθευτο είναι ο εργαστηριακός έλεγχος.
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΑΚΡΙΒΟ;
Το κόστος παραγωγής του μελιού στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερο, αφού οι μελισσοκόμοι αναγκάζονται να μετακινούν τα μελίσσια τους σε διάφορες περιοχές ακολουθώντας την ανθοφορία. Αντίθετα σε χώρες του εξωτερικού, όπου υπάρχουν μεγάλα δάση και καλλιεργούμενες εκτάσεις, η μελισσοκομία είναι στατική και το κόστος παραγωγής μικρότερο. Αυτός όμως δεν είναι ο μοναδικός λόγος.
Η τιμή του ελληνικού μελιού έχει διαμορφωθεί σε υψηλά επίπεδα ήδη από την εποχή που οι συνεταιρισμοί μελισσοκόμων είχαν οργανωθεί κάτω από την ομπρέλα της κοινοπραξίας συνεταιρισμών. Οι παραγωγοί ήταν αυτοί που προμήθευαν την κοινοπραξία με την πρώτη ύλη και παράλληλα, ως μέλη της, όριζαν την τιμή συγκέντρωσης, αδιαφορώντας αν το μέλι θα μπορούσε να πουληθεί σε τόσο υψηλή τιμή. Λόγω αυτών των χειρισμών η κοινοπραξία οδηγήθηκε στη χρεοκοπία, αλλά η τιμή του ελληνικού μελιού παρέμεινε ακριβή.
ΤΟ «ΑΤΑΪΣΤΟ» ΜΕΛΙ
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, όταν η τροφή για τις μέλισσες είναι λιγοστή, οι μελισσοκόμοι τις ταΐζουν με διάφορες τροφές που υπάρχουν στο εμπόριο (συνήθως σιρόπια ζάχαρης, απλό ζαχαρόνερο ή μείγμα γύρης και άχνης ζάχαρης), ώστε να μπορέσουν να επιβιώσουν. Φυσικά προτιμότερο είναι οι μέλισσες να τρέφονται με το ίδιο το μέλι, γι' αυτό και οι «σωστοί» μελισσοκόμοι δεν τρυγούν όλη την ποσότητα του μελιού ερείκης -που είναι και από τα τελευταία μέλια που παράγονται- προκειμένου να το αφήσουν για τροφή στις μέλισσες. Δυστυχώς όμως δεν λείπουν και περιπτώσεις παραγωγών που ταΐζουν τις μέλισσες ακόμη και την άνοιξη, όταν η τροφή είναι άφθονη, για να «τρυγήσουν» περισσότερο μέλι.
ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ
•   Θα πρέπει απαραιτήτως να αναγράφεται η λέξη μέλι. Αν μια συσκευασία απεικονίζει απλώς μια μέλισσα ή τμήμα κηρήθρας ή άλλη παρόμοια εικόνα έχει σκοπό να παραπλανήσει τον καταναλωτή και κατά πάσα περίπτωση το προϊόν αυτό είναι ύποπτης προέλευσης ή είναι κάποια απομίμηση μελιού.
•   Προαιρετικά αναγράφεται το είδος του μελιού (π.χ. θυμαρίσιο, ελάτου, ανθέων κ.λπ.) και ο τόπος παραγωγής του.
Επειδή το μέλι που πωλείται στα καταστήματα, μπορεί κάποια στιγμή να υποστεί κάποιον έλεγχο από τον ΕΦΕΤ, οι περιπτώσεις νοθείας είναι σπανιότερες. Αντίθετα όταν αγοράζουμε χύμα μέλι ή από σημεία που δεν ελέγχονται (από πάγκους, εθνικές οδούς και μικροπωλητές), δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για το τι αγοράζουμε, παρά μόνο αν το δοκιμάσουμε στη γεύση ή το στείλουμε για έλεγχο στο Χημείο του Κράτους.
ΠΡΟΤΙΜΑΜΕ ΤΑ ΠΑΧΥΡΡΕΥΣΤΑ
Οταν αγοράζουμε μέλι, το πρώτο που κοιτάζουμε με το μάτι -γέρνοντας λίγο το βάζο- είναι η ρευστότητά του. Αν το μέλι είναι πολύ ρευστό, είναι καλύτερα να το αποφύγουμε, γιατί μάλλον περιέχει μεγαλύτερη ποσότητα υγρασίας από το επιθυμητό. Γι' αυτό προτιμάμε τα παχύρρευστα μέλια.
«ΝΑΙ» ΣΤΟ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΜΕΝΟ
Το μέλι που έχει κρυσταλλώσει δεν σημαίνει ότι έχει νοθευτεί με ζάχαρη, το αντίθετο μάλιστα. Η κρυστάλλωση είναι δείγμα ότι το μέλι αυτό δεν έχει υποστεί καμία επεξεργασία και γι' αυτό πλησιάζει περισσότερο στο αγνό, φυσικό.
Τα περισσότερα ανθόμελα κρυσταλλώνουν φυσιολογικά μέσα σε λίγους μήνες, σε αντίθεση με τα μέλια από πεύκο ή έλατο που δεν κρυσταλλώνουν σχεδόν ποτέ.
Το τυποποιημένο μέλι του εμπορίου σπάνια θα κρυσταλλώσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι καλό μέλι, απλώς σίγουρα έχει υποστεί επεξεργασία και έχει χάσει κάποιες από τις ιδιότητές του.
ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΑ ΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ
Για να πιστοποιηθεί ένα μέλι ως βιολογικό θα πρέπει οι κυψέλες να βρίσκονται κοντά σε βιολογικές καλλιέργειες ή σε αυτοφυή βλάστηση και μακριά από εστίες μόλυνσης (αστικά κέντρα, αυτοκινητόδρομοι, βιομηχανικές περιοχές κ.λπ.). Επίσης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χημικά φάρμακα για την αντιμετώπιση των ασθενειών και θα πρέπει να αποφεύγεται το «τάισμα» των μελισσών με άλλες τροφές πέρα από μέλι. Επειδή όμως η μελισσοκομία στην Ελλάδα είναι νομαδική, που σημαίνει ότι οι επαγγελματίες μελισσοκόμοι μετακινούν τα μελίσσια τους όπου υπάρχει τροφή, είναι πολύ δύσκολο για έναν παραγωγό να αποκτήσει «πράσινη» ετικέτα. Κι αυτό καθώς δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως το περιβάλλον γύρω από τις κυψέλες του. Γι' αυτό δεν υπάρχουν πολλά πιστοποιημένα ελληνικά βιολογικά μέλια στην αγορά.
Επειδή όμως στην Ελλάδα δεν υπάρχουν μεγάλες εντατικές καλλιέργειες και όσες υπάρχουν είναι συγκεντρωμένες σε συγκεκριμένα σημεία, το συμβατικό μέλι δεν είναι επιβαρυμένο με υπολείμματα φυτοφαρμάκων, ιδιαίτερα δε αν προέρχεται από τα νησιά, όπου η μελισσοκομία είναι κατά βάση στατική και γι' αυτό περισσότερο ελεγχόμενη. Παρ' όλα αυτά το βιολογικό μέλι μάς παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια και επιπλέον είναι και το ζήτημα της χρήσης των αντιβιοτικών και των χημικών φαρμάκων που στη βιολογική μελισσοκομία έχουν αντικατασταθεί με ήπιες και φυσικές μεθόδους. Για τους λόγους αυτούς, προτιμάμε το βιολογικό μέλι, όταν το βρίσκουμε.
«ΝΑΙ» ΣΤΟ ΧΥΜΑ, ΥΠΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ
Οπως σε όλα τα προϊόντα που διατίθενται χύμα, έτσι και στο χύμα μέλι σπάνια γίνονται ποιοτικοί έλεγχοι από κάποιον επίσημο φορέα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι καλό. Αντιθέτως μπορεί να είναι και καλύτερο από το τυποποιημένο.
Υπάρχουν όμως ορισμένες παγίδες: Ενώ στις μεγάλες μελισσοκομικές μονάδες οι συνθήκες υγιεινής είναι συνήθως άριστες, στα εργαστήρια των μικρών παραγωγών και κυρίως αυτών που ασχολούνται ερασιτεχνικά με τη μελισσοκομία είναι μάλλον ανύπαρκτες. Αν έχουμε έναν δικό μας παραγωγό που παράγει μέλι, τότε αγοράζουμε ανεπιφύλακτα χύμα. Αν όμως δεν γνωρίζουμε τον παραγωγό, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι ούτε για την ποιότητά του ούτε για το αν είναι ελληνικό.
ΠΩΣ ΚΑΤΑΛΑΒΑΙΝΟΥΜΕ ΑΝ ΕΧΕΙ ΞΙΝΙΣΕΙ
Το ξινισμένο μέλι έχει οσμή σάπιου φρούτου και ξινή γεύση. Αν ένα σφραγισμένο μέλι έχει διογκωμένο καπάκι και στην επιφάνειά του σχηματίζονται αφρός και φυσαλίδες, τότε έχει ξινίσει.
ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΩΣ ΕΝΔΕΙΞΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
Από το χρώμα μπορούμε να κρίνουμε αν το μέλι είναι καλό. Ακόμη κι αν οι συνθήκες συντήρησης είναι ιδανικές, το μέλι με τον καιρό θα αρχίσει να σκουραίνει. Αρα, ένα μέλι που έχει αποθηκευτεί σε άσχημες συνθήκες ή για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα παρεκκλίνει χρωματικά από αυτό που συνηθίζεται γι' αυτό το είδος.

ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΣΩΣΤΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ
Το μέλι δεν λήγει, αν συντηρηθεί σωστά.
Η νομοθεσία θέτει ως όριο για τη λήξη του μελιού τα 3 χρόνια. Ωστόσο, αν ένα μέλι διατηρηθεί σε σωστές συνθήκες, δεν λήγει. Για να επιμηκύνουμε το χρόνο ζωής του φροντίζουμε να το φυλάσσουμε σε ξηρό και δροσερό μέρος, χωρίς φως και έντονες οσμές, π.χ. σ' ένα ντουλάπι, μακριά από το καλοριφέρ και ποτέ στον πάγκο της κουζίνας.
Τι κάνουμε αν κρυσταλλώσει; 
Βάζουμε το βαζάκι με το μέλι σε ένα κατσαρολάκι με νερό και το ζεσταίνουμε σε πολύ σιγανή φωτιά.Ανακατεύουμε ασταμάτητα το μέλι με ξύλινο κουτάλι, φροντίζοντας να μην πέσουν μέσα υδρατμοί και σταγόνες νερού.Με ένα θερμόμετρο κουζίνας ελέγχουμε τη θερμοκρασία του νερού, η οποία σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να ξεπεράσει τους 40° - 45° C.
Επειδή το μέλι έχει την ιδιότητα να παραμένει ζεστό για πολλή ώρα, το κρυώνουμε βάζοντας το βάζο σε ένα δοχείο με κρύο νερό και ανακατεύοντας με ξύλινο κουτάλι για να κρυώσει ομοιόμορφα.
Μεταγγίζουμε το μέλι.
Καλό είναι να αγοράζουμε ποσότητες που μπορούμε να καταναλώσουμε μέσα σε 2 - 3 χρόνια. Μετά την πάροδο αυτών των ετών, το μέλι μπορεί να σκουρύνει και σίγουρα θα χαθούν το άρωμα και η γεύση του. Αν πάλι αγοράζουμε χύμα μέλι σε μεγάλες ποσότητες, φροντίζουμε να το μεταγγίζουμε σε πολλά μικρότερα γυάλινα βάζα που να το χωράνε ακριβώς, ώστε να μη μένει αέρας στο βάζο και ξινίσει το μέλι.